Biologische en lokale superfoods, helemaal gratis!

“Laat uw voeding uw medicijn zijn en uw medicijn uw voeding. “

~Hippocrates

Het is behoorlijk lastig geworden om in de 21e eeuw “normaal” te eten. Voordat we ook maar iets in onze mond stoppen moeten we met een aantal dingen rekening houden.

  1. Ben ik up-to-date met de nieuwste wetenschappelijke bevindingen? Veel van de voedingsrichtlijnen waar ik me als kind aan hield blijken nu ineens helemaal niet kloppen. Toen ik klein was werd mij namelijk verteld vooral veel granen te eten en vet te vermijden. Ineens blijkt uit wetenschappelijk onderzoek precies het tegenovergestelde waar te zijn. Gezonde vetten zijn in, granen zijn out. En dat is maar één voorbeeld van wispelturige wetenschappelijke onderzoeken.
  2. Is mijn voedsel biologisch? Zelfs het meest gezonde eten is ongezond als het vol van de pesticiden zit. Helaas is zelfs biologisch gecertificeerd voedsel tegenwoordig niet zo biologisch als je zou denken. Er zit vaak enkel minder pesticiden in dan de niet-biologische versie.
  3. Vanwege de moderne landbouwmethoden bevatten ons fruit en groenten vaak minder voedingsstoffen dan de planten die natuurlijk groeien. Bodemuitputting, genetische modificatie en hevig gebruik van chemische pesticiden verlagen allemaal het voedingsstofgehalte van de planten.

Sommige mensen beweren dat dit ook de reden is waarom mensen vaak te veel eten. In feite mist ons lichaam bepaalde voedingsstoffen en wij vullen het vervolgens alleen maar met meer lege calorieën. Vanwege de bovengenoemde punkten is het moeilijk om te onderscheiden welk voedsel ons echt voedt en welke enkel wolven in schaapskleren zijn.

Daarom zijn zogenaamde superfoods ook helemaal hot and happening. Zij bevatten nog wel de krachtige voedingsstoffen die een gezonde plant behoort te hebben. MAAR (natuurlijk is er een maar!) helaas zijn superfoods ook niet de optimale oplossing. De consumptie van dit voedsel heeft namelijk zijn prijs. En ik praat niet over de belachelijke prijskaarten die eraan hangen (zodra een voedsel superfood wordt genoemd schiet de prijs magisch de lucht in. Ik sta ervan versteld dat lijnzaad nog steeds zo goedkoop is.)

Nee, ik heb het over de kosten die op de rekening van het milieu komen. De meeste superfoods komen uit tropische landen en moeten een verre weg reizen voordat ze in onze schappen liggen. De vraag ernaar is belachelijk hoog (omdat iedereen op zoek is naar écht voedsel dat ons voedt!) en de meeste landen hebben er gewoon de capaciteit niet voor. De bodems raken uitgeput, regenwouden verdwijnen om meer ruimte voor de landbouw te krijgen en de arbeiders worden uitgebuit. Klinkt niet meer echt naar een superfood, of wel soms?

Dus waar haal ik in vredesnaam biologisch, lokaal en goedkoop voedsel vandaan waar nog voedingsstoffen inzitten?

Het antwoord bleek dichterbij te zijn dan verwacht. Veel dichterbij. Eigenlijk gewoon direct voor mijn deur. Of misschien beter in het dichtstbijzijnde park of bos.

Ik ben begonnen wilde planten te plukken. Enkel tien minuten van mijn huis vandaan. Biologisch. Lokaal. Voedzaam. En GRATIS! Zelfs de wetenschap heeft weinig tegen groene bladeren in brengen (tenzij je het overdrijft). Wat wil je meer???

Of je het wilt of niet, er komt wel degelijk meer voordelen kijken! Planten in de natuur plukken is namelijk niet alleen maar goed voor je fysieke gezondheid. Natuurlijk zitten er waarschijnlijk meer voedingsstoffen in wilde planten en minder schadelijke stoffen dan in de spinazie uit de winkel, maar er is nog meer.

Het is namelijk ook goed voor je mentale gezondheid. Ten eerste hoef je je veel minder druk erover te maken of dit nou écht gezond is of niet (tenzij je per ongeluk de giftige Doppelgänger plukt. Maar dat gaat niet gebeuren. Je begint namelijk met de planten die je makkelijk kunt herkennen en je bereid jezelf goed voor. En natuurlijk was je alles goed af voordat je het gaat eten.)

Ten tweede zullen de voedingsstoffen een effect hebben op je energielevel en daarmee op je algemene welbevinden wat op den duur natuurlijk invloed heeft op je humeur en je emotionele staat. Zul je dit allemaal bereiken door één maaltijd met wilde planten te eten? Nee, je zult wel meer heerlijke maaltijden met wilde planten moeten eten voordat je deze staat bereikt.

“To keep our bodies in good health is a duty. Otherwise we shall not be able to keep our minds strong and clear.”

~Buddha

Je spirituele gezondheid heeft er waarschijnlijk het snelst baat bij. Alleen al door in de natuur te zijn doe je lichaam wat goeds en verhoog je je spirituele level. De natuur heeft een kalmerend effect op ons, ongeacht wat we doen. Maar doordat we ons met de natuur verbinden om onszelf te kunnen voeden komt er nog een belangrijk aspect kijken: dankbaarheid. Niet alleen dankbaarheid voor Moeder Natuur, die ons voorziet van al het goeds, maar ook voor onszelf. Voor het feit dat we onze fysieke, mentale en spirituele gezondheid serieus nemen.

En het gaat nog verder: je spaart namelijk ook positive karma punten! Denk er maar eens over na: als je alleen de bladeren plukt blijft de plant leven; je houdt je ecologische voetafdruk laag; er zijn geen pesticiden nodig en je brengt geen schade toe aan arme arbeiders. Wat houdt je nog tegen?

Als jij nu ook graag de wereld van de eetbare planten wilt ontdekken, dan lees vooral verder. Ik zal je aan vier verschillende planten voorstellen en nog vijf recepten toevoegen om je te helpen een begin te maken.

Dus, wat heb ik geplukt?

Er zijn daarbuiten meer eetbare planten dan je je kunt voorstellen. In deze post zal ik je aan vier planten voorstellen die ik geplukt heb. Brandnetel en paardenbloem zitten er niet tussen. Ook al zijn dit twee van de meest voorkomenden en gezonde eetbare wilde planten, ging ik ervan uit dat je dat wist. En zo niet, dan weet je het nu 😉

Houdt er rekening mee dat ik deze planten in de lente heb geplukt. Rond deze tijd van het jaar vind je voornamelijk bladeren en bloemen. Later in het jaar kun je echter ook de vruchten en de wortels eten. Het is het echt waard jezelf te verdiepen in de hoeveelheid eetbare planten, maar we beginnen nu even heel makkelijk met deze vier.

Daslook (Allium Ursinum)

Hier begon het eigenlijk allemaal mee: Daslook. Terwijl ik bij mijn partner in Zwitserland was werd ik geïntroduceerd met dit heerlijke, knoflookachtige blad. Ik ben sowieso een reusachtige fan van knoflook, er ging dus een hele nieuwe wereld voor me open toen ik ontdekte dat knoflook ook in de vorm van sla bestaat!

Op een dag gingen we samen het bos in om wat bladeren te plukken. Sommige gedeelten waren helemaal vol van daslook! Het hele bos rook zelfs naar knoflook. En dit is waar het ik “pluk-it-yourself” fever vandaan heb gehaald.

Het met daslook begroeide bos in Zwitserland

Aanvankelijk dacht ik dat daslook een Zwitsers ding is (je kunt het daar zelfs in sommige supermarkten kopen), dus verwachtte ik het niet in Nederland. Maar toen ik de allereerste keer op zoek ging naar eetbare planten, rook in ineens die onmiskenbare geur van knoflook. BINGO! Daar was mijn daslook!

Pas op!

De geur is heel belangrijk. Er zijn twee andere planten die op daslook lijken, maar helaas giftige doppelgänger zijn. Je weet dat het daslook is wanneer het naar knoflook ruikt en je een “knak” hoort als je het blad eraf breekt.

Wat en wanneer plukken?

Daslook kun je tussen maart en juni plukken. Hoe eerder je ze plukt, hoe beter. Ze worden blijkbaar bitter nadat ze in bloei hebben gestaan. Naast de bladeren kun je ook de bloemen en de wortels eten. De bloemen hebben ook een knoflookachtige smaak en kunnen als decoratie in de salade gebruikt worden. Tussen mei en februari kun je de wortel verzamelen en net zoals knoflook gebruiken.

Gezondheidsvoordelen

Daslook heeft veel gezondheidsvoordelen. Net zoals de andere leden van lookfamilie heeft daslook een antibacteriële werking wat een positieve werking kan hebben op storingen in het maagdarmstelsel. Maar ook je hart wordt er gelukkig van. Het voorkomt hartaanvallen en beroertes aangezien het hoge bloeddruk en hoge cholesterolgehaltes verlaagt. Daslook is over het algemeen een krachtige ontgiftende tonic. Het werkt ontstekingsremmend, urineafdrijvend, bloedreinigend en het stimuleert het metabolisme. En dat allemaal verpakt in de heerlijke smaak van knoflook.

Witte Dovenetele (Lamium Album)

Inmiddels weet bijna iedereen wel dat brandnetel eetbaar is – en super gezond is. Als het nou niet zo zou branden als je het aanraakt…. Gelukkig maar is de niet-brandende versie, de dovenetel, ook eetbaar, voedzaam en super lekker. Het heeft een redelijk zoete smaak, vooral de bloem, en is daarom een perfect ingrediënt voor je groene smoothie. Maar je kunt het natuurlijk voor veel meer verschillende maaltijden gebruiken. Beschouw het gewoon als spinazie 😉

Wat en wanneer plukken?

De blaadjes van de dovenetel kun je vrijwel het hele jaar plukken. De bloemen bloeien tussen april en october. Wanneer de bloemen niet meer bloeien, kun je de zaadjes verzamelen. Deze kun je drogen en in de winter kiemen. Op die manier krijg je zelfs in de diepste winter waardevolle voedingsstoffen van de dovenetel binnen.

Gezondheidsvoordelen

Ook de dovenetel heeft vele gezondheidsvoordelen. Het is ontstekingsremmend, antibacterieel, urineafdrijvend en slijmoplossend. Bovendien stimuleert het het metabolisme en heeft positieve uitwerkingen op het maagdarmstelsel. Je kunt het ook uitwendig gebruiken bij brand- en snijwonden.

Veldzuring (Rumex acetosa)

Zuring is eigenlijk de enige plant in dit lijstje dat ik als kind al at. Ik was dol op die friszure smaak, ik snap niet waarom ik er ooit mee gestopt bent. Waarschijnlijk werd ik “geciviliseerd”…

Gelukkig maar ben ik inmiddels terug bij mijn roots en ben ik weer begonnen met zuring eten! De bladeren hebben zo veel meer smaak dan die saaie ijsbergsla. Maar mijn favoriet is een verfrissende zomerlimonade gemaakt van zuring (zie de recepten hieronder).

Pas op!

Zuring bevat oxaalzuur (net zoals veel andere gewoonlijke producten zoals rabarber, banaan en peterselie). Overmatige consumptie over de maanden heen zou tot schade in de nieren en malabsorptie van voedingsstoffen kunnen leiden.

Over het algemeen kan een gematigde consumptie van oxaalzuur echter geen kwaad. Als je toch echt zeker wilt gaan dat je zo min  mogelijk oxaalzuur binnenkrijgt, dan kun je de zuring in water koken voordat je het eet of ermee verder kookt. Zorg er wel voor dat je het kookwater weggooit.

Wat en wanneer plukken?

Van de bladeren kun je tussen maart en october genieten. In april en mei kun je daarnaast ook de bloemknoppen eten. Tussen augustus en october kun je de zaadjes verzamelen en ze in de thee doen of kiemen, net zoals de zaadjes van de dovenetel.

Gezondheidsvoordelen

Zuring staat van oudsher bekend om zijn vochtafdrijvende en bloedzuiverende werking. Daarnaast versterkt het het immuunsysteem door het hoge gehalte aan vitamine C. Als je een hele deftige maaltijd hebt gehad, is het raadzaam om de maaltijd af te sluiten met wat zuring, aangezien het de spijsvertering ondersteunt.

Weegbree (Plantago)

Weegbree is van oudsher een van de meest gebruikte geneeskundige plant, waarschijnlijk omdat het ook zo veelvoorkomend is. Het is niet alleen super gezond, maar smaakt ook nog eens heel lekker. Weegbree kan best bitter zijn (als je dat wilt voorkomen pluk je de jongere blaadjes) en heeft een champignonachtige smaak.

Wat en wanneer plukken?

Gedurende het hele jaar kun je een deel van de weegbree verzamelen. De zachte blaadjes kun je het best tussen april en juni plukken. Snijd ze verticaal langs de nerven voordat je ze door je salade, soep of groentenmix gooit. Tussen mei en juli kun je daarnaast ook de bloemknop eten, die zelfs nog sterker naar champignon smaakt.

Tussen augustus en oktober kun je de zaadjes verzamelen. Hier kun je een olie uit persen of gewoon als specerij bij het eten toevoegen. En als laatste kun je de wortel tussen oktober en april eten. De wortel is wel een beetje dun, je moet het dus goed wassen voordat je het bij je andere groenten doet om de smaak en de voedingswaarde te verhogen 😉

Gezondheidsvoordelen  

Zoals eerder gezegd is weegbree is van de meest bekende geneeskrachtige planten sinds het antieke tijdperk. All familieleden uit de weegbreefamilie zijn antibacterieel en hebben een zuiverende werking. Het helpt bij problemen van de bovenste luchtwegen, orale infecties, ooginfecties, gastritis en ziekten aan de urinewegen. De plant kan ook extern gebruikt worden bij kleine sneetjes, brandwonden, huidinfecties en insectenbeten.  

Recepten

Wilde Groene Smoothie

Net als elk ander groen blad kun je ook wilde planten voor een heerlijke smoothie gebruiken. Geloof het of niet, maar de smoothie is eigenlijk behoorlijk zoet. De ster in de smoothie is de dovenetel, vooral de bloem ervan die namelijk heel lekker én zoet is. Veldzuring heb ik toegevoegd om de smoothie daarnaast een frisse smaak te geven.

Ingrediënten:

  • Dovenetel + Bloemen
  • Veldzuring
  • Munt
  • Bevroren banaan (niet te veel, bevroren banaan is heel zoet)
  • Dadels
  • Peer
  • Kokosmelk of kokosrasp
  • Water
  • Als je wat gezonde vetten en proteïne wilt toevoegen kun je nog lijnzaad, chiazaden, gemalen amandel etc. toevoegen

Doe het allemaal in de mixer en tadáá je super smoothie is klaar!  

Zuring Limonade

Ben je klaar voor de zomer? Niet zonder deze verfrissende limonade! Het is super simpel te maken. Binnen 5 minuten heb je een heerlijke, voedzame limonade die je in de hete zomerdagen zal helpen afkoelen.

Ingrediënten:

  • Zuringbladen
  • Gember
  • Citroen of limoen
  • Zoetstof naar keuze (suiker, honing, stevia…)
  • Water

Gooi alles in de blender, filter alles door een kaasdoek en voilà: geniet van de zomer! Als je geen kaasdoek hebt, dan doet een ongebruikte pantykous het werk ook heel goed 😉  

Daslook Pesto

Voor dit recept kun je in principe alle eetbare bladeren gebruiken, maar daslook is mijn favoriet! Je kunt de pesto op je brood of cracker doen, in je pasta mixen of op een hartige pannenkoek van kikkererwtenmeel doen (de manier waarop ik het het liefst eet).

Ingrediënten:

  • Daslook
  • Knoflook
  • Walnoten
  • Olie
  • Cayenne peper

Snij de daslook in kleine stukjes, doe het samen met de andere ingrediënten in je keukenmachine of bewerk het met een staafmixer. KLAAR!

Warme Weegbree Salade op z’n Aziatisch

Dit is de europese versie van de aziatische zeewiersalade. Ruil gewoon de wakame voor weegbree in. Gebruik de jongere blaadjes als je niet zo van de bittere smaak houdt.

Ingrediënten:

  • Weebgreebladeren
  • Ui
  • Knoflook
  • Lenteui
  • Komijnpoeder
  • Korianderpoeder
  • Miso
  • Sojasaus
  • Sesamzaadjes

Fruit eerst de uitjes. Daarna snij je de bladeren verticaal langs de nerven en doe je deze bij de uien. Dan doe je de kruiden, de miso, de sojasaus en de knoflook erbij (je kunt de knoflook ook al eerder toevoegen als je niet van verse knoflook houdt). Op het eind voeg je nog de lente ui toe en strooi je de sesamzaadjes erover heen.

Weebgree huidzalf  

We moeten onszelf niet alleen van binnen voeden, maar ook van buiten. Veel wilde planten genezen ons van binnen als ook van buiten, zoals de weegbree. Een weegbree zalf kun je voor meerdere doeleinden gebruiken: het verzacht insectenbeten, voorkomt infecties, versnelt het helingsproces van sneden en verbrandingen en verzacht zonnebrand. Voor de zalf heb je in principe maar twee ingrediënten nodig.

Ingrediënten:

  • Gedroogde weegbreebladeren
  • Kokosolie (of een andere dragerolie: olijf, jojoba, amandel etc.)
  • Etherische olie (optioneel)
  • Bijenwas (optioneel)

Je kunt het best gedroogde weegbreebladeren gebruiken. Als je verse bladeren gebruikt loop je de kans dat het gaat schimmelen. Vul een schoon glas met een stevige deksel met de bladeren en bedek deze met je dragerolie (je kunt ook verschillende soorten met elkaar mengen). Laat het glas 1 à 2 weken staan en filter de olie met een kaasdoek in een andere pot. Voilà!

Daarnaast kun je etherische oliën en/of bijenwas toevoegen om de zalf steviger te maken.

“De dokter van de toekomst zal geen medicijnen meer geven, maar zal zijn patiënten interesseren voor de zorg voor het menselijke lichaam, voor voeding en voor de oorzaak en de preventie van ziekte.”

~Thomas Edison

Plaats een reactie