Waarom We Nooit Gelukkig Genoeg Zijn

We leven in een tijdperk waar alles mogelijk is. Macht, roem en overvloed zijn niet meer beperkt tot “uitverkoren” leden van de maatschappij, maar kan letterlijk door iedereen bereikt worden. Dit is natuurlijk geweldig. We hebben min of meer dezelfde kansen en voor mensen van de Westerse wereld is “the sky the limit”. Helaas worden de meeste mensen door deze onbeperkte mogelijkheden niet bepaald gelukkiger, maar juist angstiger en gestresster. Waar gaat het mis? 

Velen van ons hebben onze prestaties gelijkgesteld aan onze waarde als mens. Alsof onze prestaties een accurate weergave zijn van wie wij van binnen zijn. Als je in een samenleving leeft waar het makkelijk is om een Bachelordiploma te behalen en je hebt er geen, betekent dat dan niet dat je dom bent? En als je een tijdperk woont waar de liefde geen restricties kent en je met iedereen kunt daten en je bent single, betekent dat dan niet dat je niet geliefd bent? 

Je hebt een uitzonderlijk hoog level van bewustzijn nodig om niet voor deze gedachtengang te vallen, het zit gewoon té diep in ons geworteld om sociaal geaccepteerd te zijn. Het is de reden waarom ik naar de universiteit ben gegaan en vier jaar van mijn leven heb besteed aan iets waar ik nooit wat mee zou gaan doen. Tijdens mijn Master begon ik te realiseren dat dit echt niet was wat ik wilde. Ik wist niet wat het dan was dat ik wel wilde, maar ik wist dat mijn baan in de horeca stukken beter bij mij paste dan een suffe kantoorbaan. Ik voelde me veel gelukkiger als horecamedewerker, in interactie met andere mensen, de hele dag in beweging, niet tegen deadlines aan hikkend en werk aan het doen waarvan ik nooit echt wist wat de impact is, voltijd op kantoor, vastgeplakt aan een contract. Toen ik meer dan vijf jaar geleden dus besloot om niets met mijn studie te doen, betrapte ik me aanvankelijk vaker erop dat ik mensen uitlegde waarom ik “maar” in de horeca werkte. Ook al deed ik werk waar ik gelukkiger van werd, onder omstandigheden die mijn gelukkiger maakten, bleef ik het gevoel hebben dat ik mezelf moest rechtvaardigen voor mijn afwijkende keuze. Soms voelde ik me echt minderwaardig en begon ik aan mijn keuze te twijfelen, ondanks het feit dat elke cel in mijn lichaam wist dat ik er niet gelukkiger van zou worden door aan de ratrace van de samenleving te participeren. Als mijn omstandigheden ook maar een beetje anders waren geweest, had ik wellicht ervoor kunnen kiezen een baan te zoeken waardoor ik sociaal wellicht geaccepteerder was geweest, maar die mij niet had gegeven waar ik echt naar op zoek was: vrijheid. 

Het was niet eenvoudig deze keuze te maken, wat ook de reden is waarom veel mensen ongelukkig zijn met hun “perfecte” levens. Of we het nou leuk vinden of niet, als mensen zijn wij hardwired om naar sociale acceptatie te hunkeren. En onze huidige maatschappij maakt het echt niet makkelijk voor ons om onze status en uiterlijke prestaties gelijk te stellen aan onze innerlijke waarde. Sociale media zoals Facebook en Instagram zorgen ervoor dat we andermans levens (en vooral de positieve aspecten daarvan) op de voet kunnen volgen waardoor de druk om te presteren alleen maar hoger wordt. Net als het Rupsje Nooitgenoeg hopen we dat als we maar genoeg prestaties “binnen krijgen”, dat we dan op een dag veranderen in een prachtige vlinder. Maar het leven is geen kinderboek, dus wachten we tevergeefs op dit moment. In plaats van ons gelukslevel stijgt helaas alleen ons anxiety-level. 

Het is eigenlijk best tragisch, want we hebben de capaciteit om een “perfect” leven te leiden, maar blijft het uiteindelijk alleen bij gefrustreerde dagdromen. Niet omdat een “perfect” leven niet mogelijk is, maar omdat we het geluk op compleet foute plekken zoeken. Ik weet vrijwel zeker dat het meeste wat ik tot dusver heb geschreven niets nieuws is voor je. Intuïtief weten we allemaal dat dit niet de manier is om gelukkig te worden. Hoe komt het dan dat nog steeds zo veel mensen zichzelf voor de gek houden en op deze manier proberen gelukkig te worden? 

Omdat de andere manier voor velen nog te eng is. Om echt gelukkig te zijn moeten we ons met onszelf kunnen verbinden en onze zelfliefde weer ontwikkelen. En dat is niet gemakkelijk. Het is net als Indiana Jones op schattenjacht: Je moet veel obstakels uit de weg ruimen en dus je angsten weten te overwinnen op zoek naar het geluk. 

Het lijkt veel makkelijker te zijn om prestaties te leveren dan om een ware verbinding met jezelf aan te gaan. Het is minder angstaanjagend om je discipline en ijver te confronteren dan om ongecontroleerde emoties en onbekende dieptes van je ziel het hoofd te bieden. En dat heeft goede redenen. Al van kleins af aan leren we dat prestaties op school en sportclubjes “goed” zijn en dat het hebben van sterke negatieve emoties “slecht” is. Bovendien leren velen van ons ook dat het “veilig” is om de normen van de maatschappij te volgen en afwijkend gedrag onze ondergang zou kunnen betekenen. Het is dus helemaal niet gek dat we het feit negeren dat ons geluk juist daarin ligt dit stukje van ons te omarmen wat men ons (onbewust)  geleerd heeft te negeren. 

Gelukkig maar is er steeds meer bewustzijn omtrent dit thema en realiseren mensen dat we het proces van geluk vanuit een andere hoek moeten bekijken. In plaats van het geluk te zoeken in voorwaardelijke prestaties, zou onvoorwaardelijk geluk onze grootste prestatie moeten zijn. Echt geluk is niet afhankelijk van andermans verwachtingen of goedkeuring, maar is enkel afhankelijk van onze eigen goedkeuring voor wie wij zijn en niet voor wat wij doen. We moeten wederom onze traditionale gedachtengang omdraaien: Eerst moeten we onszelf accepteren voordat anderen ons kunnen accepteren en waarderen. Maar daarvoor moeten we eerst onszelf echt leren kennen en dat doen we door ons met onszelf in verbinding te brengen.

Hoe gaan we dan de verbinding met onszelf aan? Er zijn veel verschillende manieren die ik niet allemaal in detail zal bespreken, maar ik wil graag één techniek met je bespreken die je een heel eind op weg zal helpen. Begin met mindfulness. Stop, kijk en voel naar binnen. Veel mensen zijn als de dood voor deze kleine stap. We durven niet naar binnen te kijken omdat we bang zijn voor wat we tegen zouden kunnen komen. We zijn bang dat we iets in onszelf tegenkomen wat we liever niet zouden willen weten over onszelf. We vrezen dat we niet met onze onverwerkte trauma’s om kunnen gaan of dat we niet blij gaan zijn met wat we diep in onszelf gaan vinden. We zijn bang voor onze lelijke karaktereigenschappen, ons slechte gedrag en onze nare gedachten. Soms zijn we zelfs bang voor onze dromen. We zijn bang dat ons ware Ik misschien wel wat wil dat ver buiten onze grenzen ligt…

Mochten deze gedachte je bekend voorkomen dan heb ik goed en slecht nieuws voor je. Het slechte nieuws is dat je om deze stap niet heen kunt komen. Je moet de stap in je donkere onbewuste wagen, hoe je het wendt of keert. Het goede nieuws: Wat je tegen gaat komen is helemaal niet zo erg. Integendeel. Dit is het gedeelte dat erop wacht met jou in verbinding te treden, juist zodat je heel kunt worden. 

Wanneer je door middel van mindfulness dat gedeelte van jezelf hebt leren kennen is het zaak om te luisteren waar je nou echt behoefte aan hebt. Luister naar wat jij écht wilt en niet wat de maatschappij in je oor heeft gefluisterd. Denk niet dat je in één keer alle antwoorden op al je vragen gaat krijgen, dit is een proces dat gepaard gaat met vallen en opstaan. Maak dit vallen en opstaan ook mindful mee. Blijf bij jezelf of je nou net een stap naar voren of naar achteren maakt. 

Naarmate de tijd vordert zul je merken dat het steeds makkelijker wordt om de processen in je binnenste te observeren. Je innerlijke observeerder zal je er steeds vaker van weerhouden overhaaste beslissingen te maken die baseren op je laag gevoel van eigenwaarde en enkel als doel hebben om de goedkeuring en aandacht van anderen te krijgen en niet in lijn staan met je werkelijk wilt. 

Zoals ik al zei, krijgen we het er niet alleen doodsbenauwd van onze negatieve kanten onder ogen te zien, maar kan het ook net zo eng (of misschien wel enger) zijn om onze ware ambities te leren kennen. Ten eerste kan het gebeuren dat je ware wens je niet de sociale status gaat brengen die graag had gewild. Ten tweede kan het ook gebeuren dat je misschien verlangt naar een levensstijl die financieel onzeker kan zijn. Is toch best eng als je ware Ik ineens tegen je zegt dat je een artiest wilt zijn?! Ten derde zou het ook zomaar kunnen dat het ineens blijkt dat je groter wilt zijn dan jij jezelf toestaat (over de sociale normen heen groeien is potentieel ook gevaarlijk). Ik kan het zelf niet mooier zeggen dan Nelson Mandela:

“Onze diepste angst is niet dat we onmachtig zouden zijn. Onze diepste angst is juist onze niet te meten kracht. Niet de duisternis, maar het licht in ons, is wat de meesten vrezen.”

Een duik in onze diepste angsten is noodzakelijk als we niet meer verder het pad naar geluk à la maatschappij willen volgen, maar liever ons eigen unieke pad zouden willen volgen. Wanneer we eenmaal de verbinding met onszelf zijn aangegaan en we onze innerlijke observeerder met mindfulness hebben getraind, zullen we een shift in ons leven opmerken. Dit betekent niet dat we ineens geld, een geweldige baan en onze droompartner hebben. Het betekent juist dat we dat allemaal niet hebben en we desondanks een diep gevoel van geluk zullen ervaren omdat we beginnen het geluk van binnenuit te ontdekken. Het geluk van binnen is niet afhankelijk van uiterlijke situaties, maar van het gevoel van tevredenheid over de kleine dingen in het leven en het leven precies zoals het is. Het begint vooral met de tevredenheid over wie je bent, precies zoals je bent, ongeacht je prestaties. 

Beschouw het proces (lees: je leven) als een reis. Als je op reis bent ga je toch ook niet alleen maar uitkijken naar het moment waarop je weer in het vliegtuig op weg naar huis zit? Ook al weet je vantevoren dat je af en toe in de problemen zult zitten, je eenzaam en onbegrepen zult voelen, verheug je je desondanks op de reis, omdat je weet dat deze kleine potentiële probleempjes het waard gaan zijn. Niet alleen zullen de mooie momenten overwegen, maar de slechte momenten zullen je ook helpen de goede momenten meer te waarderen en ervan te kunnen genieten. Elke reiziger weet dat het zo werkt en de reis van je leven is daarop geen uitzondering. Je levensreis gaat zeker een lange reis worden en het zal veel oefening vergen om rustig te blijven wanneer de druk van de maatschappij je haast lijkt te verstikken, maar neem dat als reminder om diep door te ademen en je te realiseren dat je precies bent waar je behoort te zijn en dat je niets hoeft te bereiken, behalve innerlijke vrede en een moment van stilte. 

Plaats een reactie