Katja Laurien

Inspiratie voor jouw spirituele reis

Het Leven met een Open vs een Gesloten Hart

5. september 2021 • Katja Laurien

We willen allemaal met een open hart leven - in theorie. Maar in de praktijk zien we dat de meerderheid van de mensen hun hart tot op een bepaalde hoogte gesloten houden. Sommige doen dat bewust, maar er zijn ook een hoop mensen die zich daar niet bewust van zijn. Die mensen die zich er bewust van zijn doen dat vaak onder het mom van “zelfbescherming” en om te voorkomen dat ze gekwetst worden. Volgens hen is het zelfs een vorm van zelfliefde om hun liefde niet zomaar aan iemand te geven die die liefde wellicht niet waard is. 

Dit klinkt allemaal plausibel, maar in principe is dit niets meer dan een afweermechanisme. We willen ons beschermen voor pijn en we denken dat mensen waar we niet van houden ons minder snel kunnen kwetsen. We besluiten dus dat we pas van mensen gaan “houden” als we hebben besloten dat ze veilig genoeg zijn. Maar het leven is nooit zo simpel en daarom wil ik een paar scenario’s schetsen die duidelijk maken dat de zelfbescherming uiteindelijk leidt tot lijden en hoe je hart openen juist ertoe leidt dat je daar immuun voor wordt - ongeacht of de liefde wederzijds is of niet.  

Voordat ik in de scenario’s duik, wil ik duidelijk maken dat je hart openen niet hetzelfde is als een ander laten weten dat je hem leuk vindt en hem vervolgens meedogenloos achtervolgt. Dit is een vorm van controle en ware liefde controleert niet, maar staat de dingen toe om te flowen - zelfs als het betekent dat iemand uit je leven flowt. De scenario’s die ik beschrijf komen meestal in romantische relaties voor, maar kunnen ook van toepassing zijn op vriendschappen, familieleden of zelfs onbekenden. 

Maar wat bedoel ik dan precies met “het leven met een open hart”? Het betekent simpelweg dat we mensen kunnen zien voor wie ze zijn, zonder dat we een of andere rol op ze projecteren die wij vinden dat ze voor ons moeten vervullen. We zien ze gewoon van als mens, die prachtige eigenschappen heeft en daarnaast ook wat gebreken vertoont. Als we het voor elkaar krijgen om echt van mens tot mens te verbinden - zonder verwachtingen en oordelen - is het makkelijk om onze gevoelens en gedachten te delen. Wanneer we niet van mensen verwachten dat ze een bepaalde rol in ons leven vervullen, kunnen we alle situaties accepteren waar we in terecht komen. Het leven beslist dan de rol die iemand in ons leven speelt, niet wij. Het enige dat we moeten doen is altijd voor de liefdevolle optie te kiezen - zowel naar onszelf toe als naar de ander. Met een open hart hoef je vaak nog geeneens grote beslissingen te maken, omdat je onderhevig bent aan de wetten van het universum en deze alles voor je zal uitzoeken. Zolang je in liefde leeft zal je onbeschadigd blijven en is er geen ruimte voor wrok en lijden. 

Wanneer we echter met een gesloten hart leven, zoeken we vooral naar wegen om veilig te blijven en controle uit te oefenen. De interactie met anderen is vooral gebaseerd op de manier waarop ze ons van dienst moeten zijn, hoe ze ons behoren te behandelen, de rol die ze moeten vervullen in ons leven en hoe we ervoor kunnen zorgen dat ze binnen hun rol blijven, zodat wij niet gekwetst worden. Wanneer ons hart gesloten is, zijn we in eerste instantie erin geïnteresseerd ons te beschermen in plaats van gewoon de verbinding met een ander mens te ontdekken. Een gesloten hart heeft een agenda, zij het bewust of onbewust, en deze agenda staat niet bepaald open voor spontane ontwikkelingen, omdat alles wat buiten het script gebeurd potentieel gevaarlijk is. 

Okay, laten we beginnen met het eerste scenario: De harten van beide partijen zijn gesloten. Dit is natuurlijk het worst case scenario, waarbij beide partijen op elkaar wachten om de eerste stap te zetten. Op die manier hoeven we weliswaar geen risico’s te nemen, maar terwijl we op een teken van interesse of toeneiging aan het wachten zijn, beginnen we geleidelijk aan het de ander kwalijk te nemen dat hij het ons niet geeft. We vergeten voor het gemak ook maar even dat we zelf ook niet echt onze emoties tonen. In plaats daarvan beginnen we aan onszelf te twijfelen. We denken dat de ander geen tijd met ons wil besteden omdat er iets mis is met ons. Resultaat: Pijn. 

Dit scenario kan echter ook een andere wending nemen. Voor sommige mensen voelt het namelijk pas veilig om het hart een beetje te openen, wanneer ze voelen dat het hart van de ander dicht is. De meesten van ons weten niet hoe het voelt om geliefd te worden door een open hart, aangezien maar heel weinig mensen deze kwaliteit beheersen. Daardoor voelt het juist veilig om van iemand te “houden” diens hart (gedeeltelijk) gesloten is. Het voelt bekend (en dus veilig) aan en tegelijkertijd weten we ook dat dat betekent dat we ons eigen hart niet hoeven te openen. Door ons hart gesloten te houden en een ander gesloten hart aan te trekken, hoeven we niets te veranderen wat vanuit evolutionair oogpunt gezien heel eng zou zijn. We denken dat het ons beschermt als we ons hart gesloten houden en we hebben het al zo ver geschopt met dit mechanisme, waarom zouden we het risico lopen om in het onbekende te springen? Liever het zekere, ook al doet het pijn, dan het onzekere. 

Natuurlijk gebeurt dit allemaal op een onbewust level, maar het is een heel bekend relatiemodel. Vaak is er een persoon die de ander najaagt (denk eraan dat achter iemand aanlopen niet gelijk staat aan een open hart) en de ander is vermijdend. De magie van dit soort relaties ligt hem niet in de intensiteit van de liefde tussen de geliefden, maar in het spel (en de vertrouwdheid van het spel). Het is een kat-en-muis-spel waarbij kat en muis zo nu en dan ook van rol verwisselen, om het spel nog spannender te maken. Dit spel is zo een bekend model voor liefde geworden, dat het moeilijk is om het los te laten. Onze ouders, de maatschappij en de media laten ons zien dat het normaal is om “hard to play” te spelen, om voorzichtig te zijn in de liefde en om ervoor te zorgen dat mensen je liefde “verdienen”, ook al zorgt dat voor veel drama en pijn. We zijn zowat verslaafd aan dit relatiemodel, we moeten al gapen enkel bij de gedachte aan een stabiele relatie (alhoewel we het diep van binnen juist doodeng vinden!). Dus misschien is deze vorm van liefde spannend, maar maakt het ons gelukkig? Nee.    In het tweede scenario, is ons hart gesloten en dat van de ander open. We gedragen ons net als in het eerste scenario, en wachten erop dat de ander ons complimenten en tekens geeft van interesse. Dit is ook precies wat de persoon met het open hart doet, maar omdat ons hart zo gesloten is, vinden de tekens van toeneiging en waardering niet hun weg naar ons hart. We wachten op nog meer bewijs, omdat we denken dat de ander deze dingen alleen maar heeft gezegd uit beleefdheid, omdat hij iets van ons wil of omdat hij zelf hopeloos is. Mensen met een gesloten hart hebben vaak moeite om in zichzelf te geloven, waardoor het moeilijk is voor hen om te geloven dat een ander dat wel doet. Ze wantrouwen de openhartige vriendelijkheid en denken dat ze iets moeten doen om deze liefde te verdienen. Wanneer iemand hen dan liefde geeft puur om de prachtige persoon die ze zijn, voelt dat onecht aan, waardoor ze vaak weglopen of “hard to get” spelen. Uiteindelijk zal de persoon met het open hart deze afstandelijkheid als een teken van desinteresse opvatten en zal zich ook terugtrekken, maar niet uit angst om gekwetst te worden, maar uit respect voor de (onuitgesproken) beslissing van de ander om dit contact niet voort te zetten. Op die manier vervullen ze natuurlijk de self-fulfilling prophecy van de ander, die onderbewust geprobeerd heeft de liefde op een afstand te houden. Wederom eindigt dit scenario in pijn, maar vooral voor diegene wiens hart gesloten is, omdat hij deze ontmoeting enkel weer als bewijs ziet voor zijn onwaardigheid.    Laten we dit scenario eens bekijken vanuit het oogpunt van de persoon met het open hart. Met een open hart is het makkelijk om de schoonheid in andere mensen te zien en deze met hen te delen. Het voelt natuurlijk om het mooie in anderen en in onszelf te zien, zonder dat dit gekoppeld wordt aan een bepaald resultaat. We delen onze waardering en het respect voor de ander, omdat het een authentiek gevoel is en niet omdat we bijbedoelingen hebben. Integendeel, we weten dat ons open hart alle mensen doet wegrennen die zelf geen open hart hebben. Dus ondanks het feit dat het openen van ons hart geen garantie geeft voor een geslaagde relatie, openen we nog steeds ons hart, gewoon omdat het goed aanvoelt. Uiteindelijk is het nooit de liefde die pijn doet, maar de onvervulde verwachtingen. Als we dus geen verwachtingen hebben, dan hebben we ook niets te verliezen, toch? 

We willen ook niet dat iemand ons leuk vindt alleen omdat we een of ander spelletje spelen en bovendien weten we dat alle beetjes van ware liefde die we met iemand delen veel waardevoller is dan de spanning van het spel. We zijn bereid om iemand “kwijt te raken”, omdat we niet alleen de schoonheid in elk persoon zien, maar we zien ook de perfectie in elke situatie. Als iemand beslist dat we te “saai” zijn voor hen, omdat ze het spel niet kunnen spelen met ons, laten we ze in liefde gaan. Natuurlijk doet het altijd pijn om iemand kwijt te raken, maar de pijn is puur en gaat niet gepaard met zelftwijfel, schaamte en schuld, omdat we weten dat onze waarde niet afhangt van andermans oordeel over ons. Naast het gevoel van gemis, koesteren we ook de momenten die we samen gedeeld hebben, wetende dat deze momenten en de liefde eeuwig zijn en we die nooit kwijt kunnen raken. We weten vooral ook dat we onszelf dat verschrikkelijk kat-en-muis-spel bespaard hebben, waardoor er meer tijd overblijft om gewoon van onszelf en het leven te genieten. 

Sommige mensen denken dat het beter is om in relatie te zijn dan single te zijn, ongeacht hoe instabiel de relatie is. Maar deze mensen hebben nog nooit geprobeerd om single te zijn met een open hart. Wanneer je hart open is komt liefde ineens van alle kanten op je af. Je ervaart liefde van de meest onverwachte plekken, waardoor je je niet gebonden voelt om de liefde van één specifiek persoon te krijgen of om door middel van een relatie je behoeftes te vervullen. Je zult niet meer settelen voor een onbevredigende relatie, omdat je ze niet meer nodig hebt. Je zult eindelijk vrij zijn in relaties, omdat je niet meer de drang voelt om achter iemand aan te lopen die je aan het vermijden is of om weg te rennen voor iets dat goed voelt. En denk eraan: Mensen met een gesloten hart zullen automatisch van je afgestoten worden - dat is een universele wet. Het enige wat jij dus hoeft te doen, is achterover te leunen, van het leven te genieten en gewoon te lief te hebben. Klinkt best goed, toch? 

Ik eindig deze post met het meest wenselijke scenario: wanneer allebei de partijen een open hart hebben. Met een open hart is de flow van liefde spannend genoeg om van het leven te genieten. We zijn dan niet meer afhankelijk van het spel. Het feit dat we lief kunnen hebben geeft dan al voldoende vreugde, onafhankelijk of iemand nu voor altijd blijft of niet. De liefde wordt niet gedeeld omdat we proberen iemand in een relatie te houden, maar puur om het geven van de liefde. Zoals je al hebt gelezen kan dat juist tot complicaties leiden bij iemand die geen open hart heeft. Wanneer de ander echter ook een open hart heeft, is dit absoluut geen reden om weg te rennen waardoor de kansen juist groter worden dat de relatie langdurig is. Maar ongeacht hoe lang de relatie duurt: Allebei de partners zullen elk moment ervan genieten!

Nou weet ik dat het voor de meeste mensen niet vanzelfsprekend is om met een open hart te leven en dat het veel bewustheid vergt. Sterker nog, het kan een tamelijk onaangenaam en zelfs pijnlijk proces zijn om je hart te openen. We zijn het gewend om een gesloten hart te hebben, we vertrouwen deze toestand en het vraagt veel moed om deze gewoonte te doorbreken. Ook al kan het een langdurig proces zijn, het is nooit te laat om ermee te beginnen. Het kan heel nuttig zijn de mechanismen en de wetenschap achter het proces van het veranderen van gewoonten te begrijpen. Wanneer je eenmaal begrijpt wat er in je hersenen gebeurt, zul je ook begrijpen waarom het heel natuurlijk is dat je bang bent en dat het onaangenaam voelt. Je kunt hierover meer lezen in mijn post over het veranderen van gewoonten. Zorg ervoor dat je in eerste instantie je hart voor jezelf opent. Wanneer je eenmaal jezelf echt kunt accepteren, je de schoonheid in jezelf kunt zien, je jezelf niet meer veroordeeld en je geen onrealistische verwachtingen meer hebt van jezelf, kun je beginnen dit ook toe te passen op de mensen om je heen. Laat je niet ontmoedigen door je angst, door het ongemak of door anderen - sta jezelf gewoon toe om in gelukzaligheid te leven, met een open hart!