Grenzen Stellen: Tussen Naasten- en Zelfliefde

We hebben er allemaal wel eens moeite mee om onze grenzen aan te geven. Aan de ene kant willen we anderen helpen, maar we willen ook goed voor onszelf zorgen zodat onze behoeftes en wensen niet tekort schieten. Je zou het echter ook anders kunnen zien: We zijn óf bang voor afwijzing óf we zijn bang om de controle te verliezen. Hoe weet je nou of je een ander echt wilt helpen of dat je alleen maar bang bent voor afwijzing? En weet je zeker dat je je om je eigen welzijn bekommert of ben je stiekem gewoon bang de controle te verliezen? Vaak is het moeilijk om te achterhalen wat er nou écht speelt wanneer we moeite hebben onze grenzen aan te geven.

In deze post wil ik je graag helpen wat meer inzicht te krijgen wat de achterliggende redenen zijn voor ons onvermogen om duidelijke grenzen te stellen. Er speelt natuurlijk van alles, maar ik hoop toch wat meer duidelijkheid te creëren in de moeilijkheden van het grenzen stellen. Deze post richt zich niet alleen erop waarom we moeite hebben “nee” te zeggen, maar tegelijkertijd ook waarom het zo lastig kan zijn om “ja” te zeggen. 

Waarom grenzen stellen zo moeilijk is

Naar mijn idee ligt het kernprobleem bij het stellen van duidelijke grenzen in het onderbewuste geloof dat een het onze plicht is en niet onze keus of we al dan niet op het verzoek ingaan. We hebben er moeite mee te herkennen dat iedereen het recht heeft om zijn wens te uiten, maar dat het niet onze plicht is om deze te vervullen. Deze onderbewuste error verklaar zowel waarom we moeite hebben om “nee” te zeggen en ook waarom we geen “ja” kunnen zeggen. 

Het feit dat we andermans verzoek als een plicht opvatten, zorgt ervoor dat we heel ongemakkelijk worden wanneer iemand een wens uit. Het voelt alsof we niet de vrijheid hebben om te kiezen, wat het zo moeilijk maakt om “ja” te zeggen. We willen graag anderen vanuit ons hart en onze vrije wil een gunst verlenen, maar aangezien we het verzoek als een verplichting opvatten, voelen we ons gevangen. Hierdoor kunnen control freaks heel boos worden op anderen wanneer deze hen om een gunst vragen. Hoe durft de ander hem in deze positie te zetten? Om zichzelf en anderen van hun autonomie te overtuigen, zeggen ze liever nee, ook al zouden ze de gunst probleemloos kunnen vervullen. 

De “people pleaser” heeft hetzelfde kernprobleem, maar heeft een ander mechanisme waardoor het lastig wordt om “nee” te zeggen. Zij denken dat het hun plicht is om andermans wens te vervullen, wat ertoe leidt dat zij elke aanvraag aannemen. In tegenstelling tot de control freak worden zij niet boos op de aanvrager, maar zijn zij bang dat de ander hen niet meer aardig zal vinden. Zij denken dat de ander een legitieme reden er voor heeft om hen niet meer te mogen als zij niet op de wens ingaan. Onderbewust denken we dat we egoïstisch zijn als we het niet doen. Bovendien hopen we dat we als tegenprestatie een beetje liefde en genegenheid zullen krijgen. Alsof het onmogelijk is om liefde en genegenheid te krijgen als je gewoon bent wie je bent en dus gewoon doet wat je wilt, wat onvermijdelijk niet altijd gelijk zal staan aan andermans wensen.

Jouw grenzen zullen bepalen hoe anderen je behandelen. Hoe kunnen mensen je goed behandelen als je hen toestaat om je slecht te behandelen?

Het lijkt me vrij duidelijk dat deze gedachtegang fout is. Het kan een behoorlijke opluchting zijn om jezelf bewust te maken dat je het recht hebt om “nee” te zeggen en dat je best “ja” kunt zeggen zonder meteen de controle te verliezen.  Als je moeite ermee hebt duidelijk grenzen te stellen, dan ligt de foute geloofsovertuiging sowieso in jou, maar de kansen zijn ook nog eens groot dat de ander deze foute gedachten met je deelt, wat de situatie alleen maar complexer maakt. Hij of zij zal je ongetwijfeld proberen onder druk te zetten en zal je vertellen dat je een slecht mens bent (per slot van rekening is het jouw plicht als “goed” mensen, toch?). Als je verder voet bij stuk houdt, zal hij boos worden en zal hij zijn liefde en genegenheid naar jou toe terugtrekken.

Het is onvermijdelijk om deze mensen tegen te komen, en juist daarom is het zo belangrijk om te leren duidelijke grenzen aan te geven. Jouw grenzen zullen bepalen hoe anderen je behandelen. Hoe kunnen mensen je goed behandelen als je hen toestaat om je slecht te behandelen? Uiteindelijk kun jij alleen maar jezelf veranderen en controleren, vandaar dat wij ons dus niet verder focussen op de anderen. Dus laten we kijken naar wat jij kunt doen om gezonde grenzen te stellen. 

Hoe je effectief grenzen kunt stellen 

Laat geen ruimte voor discussie, je grens is een statement en geen optie. Om te beginnen moet je zelf echt het feit internaliseren dat jouw grens jouw aangelegenheid is. Mensen hebben het recht om daar een mening over te hebben, maar je hoeft het niet te rechtvaardigen. Iedereen is uniek en heeft zijn eigen unieke grenzen. Dat moet men nou eenmaal respecteren. Vergeet niet dat dit dus ook betekent dat je andermans wensen moet leren respecteren. 

Meen wat je zegt. Mensen zijn heel ontvankelijk voor vibraties en ze voelen meteen wanneer je aan je eigen beslissing twijfelt. Maak jezelf duidelijk waarom je een bepaalde grens stelt. Dit hoeft geen rationeel proces te worden, beter zelfs als je er een emotioneel proces van maakt. Voel als het ware je beslissing totdat het echt goed aanvoelt. Zolang je aan je beslissing twijfelt, neem gewoon de tijd om geen beslissing te maken totdat je een beslissing vanuit je hart kunt maken. 

Zorg ervoor dat je vervolgens vasthoudt aan je grens. Wanneer je eenmaal een grens hebt aangegeven, probeer er ook echt bij te blijven. Als je mensen continu toestaat om over je grenzen heen te gaan, zullen zij jou niet alleen maar niet meer serieus nemen, maar je wordt ook jezelf en je kernwaarden ontrouw. 

Daag jezelf uit. Vooral in het begin, wanneer je je gevoelens nog niet helemaal kunt vertrouwen, probeer eens een experiment: Doe het tegenovergestelde van wat je gewend bent. Als je een people pleaser bent, probeer het eens met een “nee” en als je een control freak bent zeg eens “ja”. Dit experiment werkt natuurlijk alleen maar als je diep van binnen wel voelt dat het goed is zo. Vindt je het lastig om te achterhalen wat je intuïtie je wil zeggen? Blijf dan gewoon even een moment stil en voel gewoon. Probeer te voelen wat je intuïtie je wilt laten weten. Is die knoop in je maag een teken van angst? Of zijn die opgetrokken schouders een symptoom van je verkrampte vasthouden? Soms kunnen we verrassende inzichten in onze eigen psyche krijgen wanneer we gewoon even een moment stilstaan en voelen. 

Vaak raken we vast in een bepaalde gewoonte omdat we onszelf verhalen vertellen over wat er allemaal voor verschrikkelijke dingen zouden gebeuren als we niet doen wat we gewend zijn te doen. De enige manier om te achterhalen of deze verhalen kloppen of niet, is door het voor de verandering wel gewoon anders te doen. Vaak komen er erachter dat het allemaal helemaal niet zo erg is en zelfs beter kan zijn. Waarschijnlijk zul je ook opgelucht zijn, aangezien je nu niet meer vastzit aan je eigen verhalen. Eindelijk heb je échte keuzevrijheid en kun je oprecht vriendelijk zijn. 

Laat je angsten los. Ook al weten we dat we het recht hebben om onze eigen beslissingen te treffen, kan de gedachten dat je uit iemands gunst zou kunnen raken, best eng zijn. Maar denk er eens even een seconde over na. Ja, iemand zou je inderdaad niet meer sympathiek kunnen vinden, maar wil je eigenlijk wel door iemand sympathiek gevonden worden die over je grenzen heen gaat? Als jouw antwoord (stiekem) “ja” is hierop, dan raad ik je sterk aan om aan je zelfliefde te werken. Je hebt de gunst of erkenning van iemand echt niet nodig die jou alleen erkend als je hem of haar een plezier doet. 

En daarbovenop: Als die persoon jou oprecht zou waarderen, denk je echt dat hij blij zou zijn als jij alleen uit plichtsgevoel meewerkt? Misschien spreek ik alleen maar voor mezelf, maar ik voel me echt slecht als iemand iets met tegenzin voor me doet. Ik heb liever dat ze het helemaal niet doen, als het niet uit hun hart komt. En ik zeg dit niet alleen uit liefde voor de ander, maar ook omdat ik weet dat zij mij (onderbewust) van zullen verwijten dat ik hen “dwing” tot het doen van dingen die zij helemaal niet willen.

De control freak, aan de andere kant, kan zijn angsten loslaten door het volgende te overwegen: Geef je niet eigenlijk per definitie je controle weg door op alles “nee” te zeggen? Jouw beslissing is niet gebaseerd op wat je hart wil en correspondeert dus waarschijnlijk niet met je ware wens. Je geeft weliswaar de controle niet direct aan de andere persoon af, maar je bent zelf zeker ook niet onder controle. Nu heeft een ander gedeelte in jezelf de controle overgenomen, maar het is zeker niet je Hogere Ik. Misschien is het je ego? Of je innerlijke kind? Deze gedachtegang is misschien een beetje een hersenkraker, maar het is best logisch. Soms (lees: vaak) zijn we de slaven van onze gedachten en onze ego’s, die vaak nog ergere slavendrijvers zijn dan andere mensen. 

Wees oprecht. In sommige gevallen ben je niet bang om uit iemands gunst te raken, omdat je deze persoon nou zelf zo erg mag, maar omdat je stiekem iets van diegene terugverlangt. In dat geval raad ik je ervan af een geheime agenda te hebben. Als je iets doet alleen omdat je een wederdienst verwacht, zal niet tot een gezonde en leuke samenwerking leiden. Bovendien zal het lastig worden om je eigen gezonde grenzen te stellen als je de grenzen van een ander nog niet kunt respecteren. 

In sommige gevallen geloven we echt dat we van iemand houden en dat we iets doen omdat we zo veel om de ander geven, maar in feite hopen we alleen maar op een beetje liefde en genegenheid als tegenprestatie voor een gunst. Ik heb dit al eerder gezegd, maar het is zo belangrijk dat ik het echt niet vaak genoeg kan zeggen. Ten eerste, is dit niet een oprechte vorm van liefde en ten tweede gaat jou dit ook geen oprechte liefde opleveren. Je kan nee zeggen en tegelijkertijd geliefd worden, echt waar.

Ik hoop dat deze gedachten jouw helpen een beter inzicht te krijgen in wat je grenzen zijn, waardoor het een stuk makkelijker zal zijn om je grenzen te bewaken zonder een ander daarmee te kwetsen. Integendeel, waarschijnlijk zullen mensen je grenzen automatisch beter respecteren, omdat ze weten dat het niet één of ander los concept in je hoofd is, maar een ware daad van zelfkennis. Of andere deze mensen dit verschil voelen of niet maakt in principe ook niet zoveel uit. Wat telt is dat je begint je de balans te vinden tussen je zelfliefde en de naastenliefde in plaats de balans te vinden tussen angst voor afwijzing en angst voor controleverlies. 

Plaats een reactie