Genees van perfectionisme en herwin je kracht

Volgens mij is het belangrijk om eens heel goed naar perfectionisme te kijken. Waarom? Omdat het een van die vervelende eigenschappen is die doorgaans als een deugd wordt geadverteerd. Tegenwoordig vinden mensen het al bijna hip om een perfectionist te zijn. Vaak wordt dit ook tijdens een sollicitatiegesprek als een zwakke kant aangegeven. En zo moeten we het denk ik ook behandelen. Als een zwakte.

Wanneer we ons allen ervan bewust zouden zijn dat perfectionisme niets meer en niets minder is dan de vermomming van ons laag zelfbewustzijn, zou er niets glamoureus meer aan overblijven. Dit gebrek aan eigenwaarde blokkeert alleen maar de vrije flow van ons hogere Zelf, onze productiviteit en onze creativiteit. Helaas, is ons ego er verdomd goed in ons van de toegevoegde waarde van deze eigenschap te overtuigen. In deze post zal ik laten zien dat deze toegevoegde waarde er niet is en zal ik je handvatten geven om ervan te genezen zodat je snel je capaciteiten weer terugkrijgt!

Wat is een perfectionist?

Laten we eerst een onderscheid maken tussen een perfectionist en iemand die gewoon zijn best wilt doen. Het voornaamste verschil is dat de één (de perfectionist) gedreven wordt door externe motieven, de ander door interne motieven.

Het kan soms erg lastig zijn om te achterhalen welke motieven ons nou echt drijven. Naar binnen voelen kan een grote hulp zijn. De potentiële perfectionist moet zichzelf afvragen: Hoe veel druk leg ik eigenlijk op mezelf? Zijn mijn doelen realistisch? Hoe ga ik met falen om? Kan ik dankbaar zijn voor de kleine vooruitgangen? De meest belangrijke vraag is waarschijnlijk: Zou ik doen wat ik doe als ik de laatste persoon op aarde was? En hoe zou ik het dan doen?

Zoals gezegd, is de kern van perfectionisme een laag gevoel van eigenwaarde. De persoon heeft externe validatie nodig om zich waardevol te voelen. Hoe lager het gevoel van eigenwaarde, hoe verder de persoon zal gaan om deze validatie te verkrijgen. Deze lange weg leidt echter nergens toe. Behalve misschien naar een burnout of een depressie.

Gevaar van perfectionisme

Perfectionisme is gevaarlijk omdat het een vicieuze cirkel is. Perfectionisten zetten onrealistisch hoge doelen die ze vervolgens natuurlijk nooit halen. Hierdoor voelen zij zich slecht over zichzelf, waardoor hun eigenwaarde nog meer omlaag gaat. Om iedereen te bewijzen dat ze wel wat waard zijn, zetten ze weer hele hoge doelen; en het riedeltje begint weer van voren.

Deze vicieuze cirkel zet enorm veel druk op de persoon. Gek genoeg denken perfectionisten dan ook dat de pijn verzacht wordt wanneer ze nog een beetje meer hun best doen. De druk paralyseert degene vaak alleen maar, waardoor veel uitgesteld wordt. Ze willen alleen perfect materiaal inleveren. Maar uiteindelijk is het dat nooit. En het is ook nooit af. Op die manier duren taken bij perfectionisten niet alleen super lang, maar ze missen ook de kans om te leren en te groeien.

Naar mijn idee is dit stiekem het doel van het ego: niet écht succesvol zijn. (Dit betekent trouwens niet dat perfectionisten slecht werk leveren. Het betekent alleen dat zij niet hun volle capaciteiten benutten.) Het zelfvertrouwen is zo laag, het wil eigenlijk helemaal niet gezien worden. Succesvol zijn betekent in de spotlights staan, wat heel erg intimiderend is voor een angstige ziel die zichzelf niet vertrouwd. “Kan ik ermee omgaan gezien te worden? Ben ik ertoe in staat om steeds succesvol te zijn? Misschien is het veiliger om gewoon in mijn veilige, donkere holletjes te blijven, waar niemand kan opmerken hoe waardeloos ik eigenlijk ben…” Natuurlijk is dit niet hoe je bewuste geest en je hogere Zelf hierover nadenken. Wat kunnen we er dus aan doen?

De diepste angst is niet dat we onmachtig zouden zijn. Onze diepste angst is juist onze niet te meten kracht. Niet de duisternis, maar het licht in ons, is wat de meesten vrezen.

Nelson Mandela

Perfectionisme helen

Aangezien ik zelf een perfectionist ben, weet ik hoe moeilijk het is om van dit “succes-gif” af te komen (en geloof me, dat ben ik nog steeds niet, dit is werk in uitvoering). Het duurde al een hele poos tot ik überhaupt doorhad dat ik eronder leed. Vaak gaf ik bepaalde dingen op zonder ze een eerlijke kans te geven of leverde opzettelijk middelmatig werk in, zodat ik voor mezelf kon rechtvaardigen waarom anderen het maar niets vinden. Vandaar dat ik mezelf nooit echt als perfectionist beschouwde. Maar de interne dialogen en de symptomen duiden helaas heel duidelijk op perfectionisme. Om mezelf van deze kwaal te helen, heb ik een aantal methodes gebruikt die mij geholpen hebben hiermee om te gaan.

#1 Boek vooruitgang in plaats van perfectie

In plaats van alles perfect te willen doen, is mijn doel vooruitgang te boeken. Ik oordeel er niet meer zo zeer over of het goed is, maar of ik het beter heb gedaan dan voorheen. Dit betekent natuurlijk niet dat ik mijn best niet meer doe. Het is een manier om mijn doelen te reframen en zodoende mijn perfectionistische gedrag te voorkomen. Ik voel me vaker trots en voldaan wanneer ik iets heb afgemaakt, in plaats van het allemaal te willen doen. In plaats van mezelf doodmoe en gedemotiveerd te voelen in het proces van perfectie (Ik bedoel wat is perfectie überhaupt?!), voel ik dankbaarheid voor de kleine progressies die ik maak.

#2 Af is beter dan perfect

Het eerste punt leidt onvermijdelijk naar het tweede. Wanneer ik vooruitgang heb geboekt, beschouw ik het als af. Als perfectionist neig ik ertoe zolang aan een project te werken, dat ik het nooit af krijg. Maar het is beter om iets te hebben dan niets.

#3 Leren van fouten

Daarmee komen we automatisch bij het volgende punt. Van onze fouten leren we het meest, omdat het pijn doet. Maar ik kan alleen pijnlijk falen als mijn werk publieke maak, ook al acht ik het niet helemaal perfect. Mijn “publiek” kan mij waardevolle feedback geven die mij kan helpen nog meer progressie te maken maken. Is het doel niet uiteindelijk gewoon de reis? En hiermee belanden we terug bij het eerste punt: vooruitgang boeken in plaats van perfectie.

#4 Worst case & best case scenario

Als ik ergens echt heel erg mee zit, dan doe ik meestal deze kleine oefening: ik beeld mij het ergste én het beste geval in. Wat zou er gebeuren als het ingeleverde werk niet perfect is? Wat als mensen er een hekel aan hebben? Wat als ze het fantastisch vinden? Wat is het doel van mijn werk? Zou ik dit doel behalen als ik verder een perfectionist blijf?

Ik stel mijzelf deze kritische vragen en schrijf de antwoorden op. Ik ben een enorme fan van antwoorden met de hand opschrijven. Alles blijft veel beter hangen en bovendien komen er ineens veel meer dingen tevoorschijn terwijl ik schrijf. Op het eind stel ik mezelf een laatste vraag: Wat betekent voor mij: de pijn van het realiseren van mijn worst case scenario of de vreugde van het realiseren van mijn best case scenario?

Deze scenario’s voor oog halen helpen mij met de realiteit te confronteren. Het helpt me dingen in perspectief te plaatsen waardoor ik me besef dat mijn perfectionisme mij weliswaar ervan weerhoudt mijn worst case scenario te ervaren, maar mij ook zeker ervan weerhoudt mijn best case scenario te mogen ervaren.

Plaats een reactie